Nghệ thuật trong trật tự dữ liệu: Quyền lực công nghệ và sự đồng kiến tạo của khán giả

Tóm tắt

 Bài viết khảo sát cách nghệ thuật đương đại vận hành trong trật tự quyền lực công nghệ, nơi nghệ sĩ và khán giả thương lượng tự do trong giới hạn của hệ thống thuật toán. Trên cơ sở khung lý thuyết liên ngành từ hiện đại đến thời đại dữ liệu, nghiên cứu chỉ ra rằng sáng tạo nghệ thuật chưa bao giờ tuyệt đối “tự do”, mà luôn được định hình bởi các “luật chơi” của chất liệu, ngôn ngữ và công nghệ. Qua các trường hợp Refik Anadol (Unsupervised, 2022), Rosa Menkman (The Glitch Moment(um), 2011), Janet Cardiff (Audio Walks) và phim tương tác Bandersnatch (2018), bài viết phân tích những hình thức đồng sáng tạo và năng lực hành động bị giới hạn giữa con người và máy móc. Bên cạnh đó, thông qua phân tích các thực hành của Nguyễn Trinh Thi (Vietnam the Movie, 2016) và Lương Huệ Trinh (Soundscape Hanoi, 2014), bài viết hướng tới làm rõ quá trình thương thỏa này trong bối cảnh Việt Nam.